Nhiều mẫu xe phải dừng bán nếu không đáp ứng hạn mức tiêu thụ nhiên liệu

Trong nỗ lực hiện thực hóa cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đang từng bước siết chặt các tiêu chuẩn về mức tiêu thụ nhiên liệu đối với phương tiện cơ giới đường bộ. Nhiều mẫu xe ô tô và xe máy đang lưu hành có nguy cơ bị dừng bán nếu không đáp ứng được các quy định mới dự kiến sẽ được áp dụng trong thời gian tới.

Ô tô, xe máy phải giảm mức tiêu thụ nhiên liệu (TTNL)

Tại Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022, Chính phủ đã yêu cầu áp dụng giới hạn mức TTNL đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ theo lộ trình, hướng tới giảm tối đa mức TTNL và phát thải khí nhà kính.

Ngày 30/9/2024, Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) ban hành Quyết định số 1191/QĐ-BGTVT về Kế hoạch Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực GTVT đến năm 2030. Quyết định này đã đưa ra giải thiết về giới hạn mức tiêu thụ nhiên liệu đối với xe cơ giới sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới - “Biện pháp E17”.

Biện pháp này đặt mục tiêu TTNL đến năm 2030: “100% xe máy bán ra đạt định mức 2,3 lít/100km; 100% các loại xe ô tô bán ra đạt tiêu chuẩn sau: ô tô con (<1.400cc) đạt 4,7 lít/100km, ô tô trung bình (1.400-2.000cc) đạt 5,3 lít/100km, ô tô lớn (>2.000cc) đạt 6,4 lít/100km.”

Như vậy, đến năm 2030, chỉ các loại xe ô tô có mức tiêu thụ đạt dưới mức 4,7 đến tối đa 6,4 lít nhiên liệu/100km mới được bán ra thị trường tùy vào dung tích động cơ, đồng nghĩa với việc áp dụng phương pháp MEPS (tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu). Có thể thấy mức TTNL này đang thấp hơn nhiều so với hầu hết các mẫu xe đang lưu hành hiện nay.

Theo ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), có rất nhiều biện pháp trong lĩnh vực GTVT đã và đang được triển khai nhằm hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, trong đó có việc áp dụng hạn mức TTNL. Tuy nhiên việc áp dụng phương pháp quản lý mức TTNL như thế nào vẫn đang được cân nhắc, với quan điểm phải hài hoà giữa lợi ích kinh tế và môi trường.

Tác động lớn đến ngành công nghiệp ô tô

Mới đây, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) và Viện KHCN GTVT (ITST) đã phối hợp thực hiện “Báo cáo độc lập nghiên cứu, đề xuất giới hạn mức tiêu thụ nhiên liệu cho xe ô tô con dưới 9 chỗ trở xuống tại Việt Nam đến năm 2030, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”.

Theo đánh giá từ nghiên cứu, nếu áp dụng Biện pháp E17, sẽ có đến 97% các kiểu loại xe động cơ đốt trong ICE buộc phải dừng sản xuất, nhập khẩu do không đạt hạn mức đề ra. Trong đó có khoảng 21,7% khách hàng có thể chuyển sang sử dụng ô tô hybrid hoặc xe ô tô điện. Như vậy, mức độ sụt giảm sản lượng xe ô tô bán ra trên thị trường hàng năm khi áp dụng biện pháp này sẽ là 77%.

Dự báo của nhóm nghiên cứu, nếu áp dụng phương pháp MEPS sẽ có tác động nặng nề đối với nền kinh tế. Trong khi nếu sử dụng phương pháp CAFC, dù vẫn có những tác động đến GDP nhưng mức độ ảnh hưởng thấp hơn rất nhiều, đồng thời vẫn hướng tới đảm bảo mục tiêu giảm phát thải.

Chẳng hạn với kịch bản áp dụng MEPS sẽ giảm khoảng 574 nghìn tỷ giá trị đóng góp của ngành vào GDP và giảm thu ngân sách nhà nước từ xe ô tô sản xuất trong nước và nhập khẩu khoảng 377 nghìn tỷ đồng.

Trong khi với kịch bản tỷ lệ tăng trưởng đội xe ô tô hàng năm là 10%, nếu áp dụng CAFC sẽ chỉ giảm khoảng 73 nghìn tỷ đồng đóng góp giá trị vào GDP và khoảng 38 nghìn tỷ đồng nguồn thu ngân sách.

Theo ông Đào Công Quyết, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam, nếu áp dụng MEPS, tức là xây dựng hạn mức TTNL dựa trên dung tích động cơ - sẽ chỉ có các dòng xe BEV (xe thuần điện), HEV (hybrid tự sạc) hoặc PHEV (hybrid sạc ngoài) là đáp ứng được. Theo đó, các dòng xe ICE (xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống) sẽ phải dừng sản xuất lắp ráp và kinh doanh.

Điều này sẽ gây ra ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến ngành công nghiệp ô tô trong nước, nguồn thu ngân sách nhà nước và công ăn việc làm của người dân.

Đồng thời, việc áp dụng MEPS sẽ khiến thị trường xe bị giới hạn bởi một số kiểu loại xe nhất định, trong khi nhu cầu của khách hàng vẫn tồn tại mà không thể đáp ứng.

Nhóm khách hàng chưa sẵn sàng chuyển đổi sang xe hybrid hoặc xe điện có xu hướng kéo dài thời gian sử dụng xe cũ, càng tạo thêm áp lực cho mục tiêu bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong việc thu hồi và tái chế phương tiện giao thông.

Đến nay, hầu hết các quốc gia khác đi đầu trong việc triển khai các quy định về hạn mức TTNL (trừ Trung Quốc) đều đang chỉ áp dụng mô hình CAFC (hoặc CAFE).

Th.S Đinh Trọng Khang, Phó Giám đốc Viện chuyên ngành Môi trường (Viện KHCN GTVT) cho biết: “Chúng ta cần rất cân nhắc nếu áp dụng mô hình quản lý MEPS theo Trung Quốc, vì họ là nước tự chủ sản xuất phương tiện và chỉ áp dụng MEPS ở giai đoạn đầu ban hành chính sách với mục đích để loại bỏ dần công nghệ lạc hậu, các loại xe cũ có mức TTNL lớn, phát thải cao. Ở các giai đoạn sau, Trung Quốc đã điều chỉnh chính sách quản lý hạn mức TTNL bằng cách áp dụng đồng thời cả hai phương pháp MEPS và CAFC”.

Chúng ta có thể bỏ qua MEPS bởi tính kém linh hoạt của nó so với CAFC.

CAFC tập trung vào hiệu suất TTNL trung bình của toàn bộ đội xe do một nhà sản xuất bán ra, cho phép họ linh hoạt hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn. Điều này khuyến khích các nhà sản xuất phát triển các loại xe tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời vẫn cho phép họ sản xuất các loại xe có công suất lớn. Trong khi đó MEPS đặt ra các tiêu chuẩn hiệu suất tối thiểu cho từng loại xe riêng lẻ, có thể hạn chế sự lựa chọn của người tiêu dùng và gây khó khăn cho các nhà sản xuất.

CAFC tạo động lực cho các nhà sản xuất đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các công nghệ tiết kiệm nhiên liệu mới, còn MEPS có thể dẫn đến việc các nhà sản xuất chỉ tập trung vào việc đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu, thay vì nỗ lực cải thiện hiệu suất nhiên liệu.

Honda Vario 160 Repsol Edition sắp về Việt Nam, giá dự kiến hơn 100 triệu đồng Phiên bản giới hạn Honda Vario 160 Repsol Edition sắp được đưa về Việt Nam dưới dạng nhập khẩu tư nhân, giá kiến hơn 100 ...

Mitsubishi Outlander giảm gần 100 triệu đồng tại đại lý Các tư vấn viên của đại lý cho biết Mitsubishi Outlander vẫn đang trong quá trình xả kho xe 2024, mức giảm cao nhất tới ...

Ô tô nhập khẩu về Việt Nam tăng mạnh trong tháng 3/2025 Trong tháng 3, cả nước nhập khẩu 21.640 ô tô nguyên chiếc, tổng kim ngạch đạt hơn 445 triệu USD. So với tháng trước, tăng ...