Phanh phui đường dây tái chế pin xe điện bất hợp pháp tại Trung Quốc

Chợ đen pin xe điện

Tại Trung Quốc, nhiều bộ pin xe điện hết vòng đời sử dụng bị tuồn ra khỏi hệ thống tái chế và quản lý chính thức để đi vào các mạng lưới lắp ráp trái phép.

Một phóng sự điều tra bí mật của đài CCTV cho thấy những bộ pin này được tái chế và lắp ráp thành các cụm pin 60V và 72V. Các cấu hình nguồn điện này vượt qua ngưỡng 48V bắt buộc theo tiêu chuẩn quốc gia của Trung Quốc dành cho xe hai bánh chạy điện hoặc các thiết bị lưu trữ điện dân dụng nhỏ.

Một bộ pin không đạt chuẩn được giấu bên trong tủ đổi pin tại Nam Ninh (Ảnh: CCTV).

Mạng lưới phân phối song song này nhắm tới một hệ sinh thái công nghiệp vốn được theo dõi thông qua hạ tầng logistics quốc gia. Dữ liệu theo dõi ngành cho thấy lĩnh vực tái chế pin tại Trung Quốc có quy mô khoảng 527,32 tỷ nhân dân tệ (78 tỷ USD). Sau khi nhận được khiếu nại từ nhiều trung tâm thử nghiệm, các cơ quan chức năng địa phương đang phối hợp triển khai biện pháp xử lý.

Các trung tâm phân phối ngầm thu khoản phí cải tạo khoảng 20 nhân dân tệ (khoảng 78.000 đồng) để can thiệp vào hệ thống dây điện nguyên bản của xe. Quy trình này cố tình vô hiệu hóa các cơ chế bảo vệ tích hợp như chống quá dòng, quá sạc và đoản mạch.

Bên cạnh đó, hoạt động tái chế pin tại các xưởng thủ công không tuân theo các quy trình tiêu chuẩn hóa. Việc lắp ráp lại pin thường dẫn tới sự thiếu đồng nhất giữa các cell pin, làm suy giảm độ an toàn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

Để né tránh sự kiểm tra của cơ quan quản lý, các đơn vị vận hành mạng lưới đổi pin còn ngụy trang thiết bị dành cho xe đạp điện bằng cách dán nhãn các tủ sạc là hạ tầng chuyên dụng cho xe máy điện.

Các cơ sở sản xuất tại Guangxi Hongsheng New Energy và Wuhan Wangzhongle Power vẫn đang duy trì dây chuyền lắp ráp các bộ pin dung lượng lớn không được cấp phép.

Các đầu mối phân phối linh kiện vẫn liên tục thiết lập các kho chứa không đăng ký nhằm che giấu chuỗi cung ứng bất hợp pháp. Shenzhen Zhongtou New Energy thậm chí duy trì các trung tâm logistics biệt lập tại khu vực miền núi, tách hoàn toàn khỏi văn phòng công ty để tránh bị theo dõi khi lưu trữ các bộ pin xe điện thô.

Vì sao pin xe điện "hết đát" được tuồn ra chợ đen?

Việc tái chế pin chính thức phải tuân thủ các quy định chặt chẽ về vận chuyển, kiểm định, tháo dỡ an toàn, xử lý môi trường và truy xuất nguồn gốc, nên mang lại lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với bán trực tiếp cho chợ đen.

Do sức hấp dẫn từ giá thành rẻ và khả năng mang đến cho xe phạm vi hoạt động dài hơn, pin tái chế bất hợp pháp, còn gọi là "pin thu hồi", được nhiều tài xế giao hàng bằng xe hai bánh chạy điện và những người dùng có nhu cầu di chuyển cường độ cao đặc biệt ưa chuộng.

Trang News18a đã dẫn các nguồn tin trong ngành cho biết khoảng 80% xe năng lượng mới hết vòng đời được đưa tới cơ sở tháo dỡ đã không còn pin. Nguyên nhân là phần lớn pin bị thu gom và bán lại qua các kênh phi chính thức trước khi chiếc xe được đưa vào quy trình xử lý chính thức. Lợi nhuận từ mỗi bộ pin có thể đạt từ vài nghìn đến hơn chục nghìn nhân dân tệ.

Lực lượng chức năng kiểm tra một xưởng sửa chữa pin (Nguồn: CCTV).

Tại các cơ sở lắp ráp không được chứng nhận như nhà máy pin Qingmiao, sản lượng đã tăng gấp 2-3 lần so với trước đây. Biên lợi nhuận hấp dẫn trong các mùa cao điểm giao hàng tiếp tục thúc đẩy hoạt động lách luật này.

Shanghai Huirong Regenerative Energy - doanh nghiệp được Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) công nhận là đơn vị tái sử dụng pin đạt chuẩn trong đợt công bố thứ năm - bị phát hiện đã chuyển hướng các cell pin ô tô sang sản xuất pin không được chứng nhận cho xe hai bánh.

Các tiêu chuẩn công nghiệp hiện hành ở Trung Quốc nghiêm cấm việc sử dụng các mô-đun pin ô tô đã qua sử dụng cho xe hai bánh, do nguy cơ mất ổn định nhiệt rất cao.

Tuy nhiên, cơ sở này vẫn xử lý khối lượng lớn pin thu hồi từ xe điện cũ để chuyển đổi thành pin cho người tiêu dùng. Dữ liệu chính thức cho thấy khoảng 33% các vụ cháy xe đạp điện có nguyên nhân từ việc cải tạo trái phép hệ thống điện. Đáng chú ý, khoảng 80% số bộ pin liên quan đến các vụ cháy này có nguồn gốc từ pin xe điện đã qua sử dụng.

Siết quản lý pin xe điện bằng mã định danh

Để ngăn chặn vòng tuần hoàn bất hợp pháp này, các cơ quan quản lý kinh tế và công nghiệp của Trung Quốc đã triển khai kế hoạch phát triển linh kiện tái chế. Chương trình liên ngành này nhằm mở rộng việc sử dụng vật liệu thứ cấp có thể theo dõi được trong chuỗi sản xuất phương tiện giao thông, đồng thời áp dụng hệ thống giám sát kỹ thuật số để ổn định thị trường kinh tế tuần hoàn hợp pháp.

Sáng kiến này cũng phù hợp với bộ tiêu chuẩn quản lý vòng đời pin được hoàn thiện thông qua chính sách tiêu chuẩn hóa vòng đời pin. Quy định cấp bộ, đã có hiệu lực từ ngày 1/4, thiết lập nền tảng truy xuất nguồn gốc trên phạm vi toàn quốc, trong đó mỗi bộ pin sản xuất mới đều được gắn một mã nhận diện kỹ thuật số duy nhất (mã định danh) trong suốt vòng đời sử dụng.

Một xe vận chuyển các bộ pin bán thành phẩm tại thành phố Cám Châu, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc hồi tháng 12/2025 (Ảnh: VCG).

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đang xây dựng nền tảng thông tin quốc gia để theo dõi toàn bộ vòng đời pin xe năng lượng mới, từ khâu sản xuất, bán hàng, sửa chữa, thay thế, tháo dỡ, tái chế đến tái sử dụng tổng hợp.

Mỗi bộ pin phải được gắn mã định danh theo tiêu chuẩn quốc gia GB/T 34014, phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý xuyên suốt vòng đời, nhằm ngăn chặn tình trạng pin thải loại bị thất lạc, buôn bán trái phép hoặc xử lý ngoài hệ thống chính thức.

Quan trọng hơn, quy định này đưa ra các điều khoản cấm rõ ràng, không cho phép tái sử dụng các mô-đun pin ô tô đã hết vòng đời vào phân khúc xe đạp điện dành cho người tiêu dùng.

Theo dự báo dựa trên dữ liệu theo dõi vòng đời nguyên vật liệu, thị trường tái chế và tái sử dụng pin được quản lý chính thức có thể đạt quy mô 1.892,95 tỷ nhân dân tệ (280 tỷ USD) vào năm 2030.

(Theo dantri.com.vn)

Ôtô điện Trung Quốc ngày càng 'béo phì' Ôtô của Trung Quốc đã tăng 392 kg trong 12 năm, đặc biệt khi kỷ nguyên xe điện phát triển mạnh.

Vì sao các vụ cháy liên quan tới xe điện độ chế pin ngày càng nhiều? Liên tiếp các vụ cháy liên quan tới pin, ắc-quy xe điện khiến nhiều người lo ngại. Theo giới chuyên môn, nguy cơ lớn nhất ...

Pin xe điện sẽ không bị giảm tuổi thọ ngay cả khi thường xuyên sạc nhanh CATL - công ty đến từ Trung Quốc - cho biết pin xe điện của họ có thể giữ được độ bền ngay cả khi ...