Top 10 sự kiện nổi bật thị trường ô tô năm 2020

Kết thúc một năm 2020 đầy biến động với toàn bộ nền kinh tế - xã hội, trong đó có thị trường ô tô, từ việc các nhà sản xuất xe, các đại lý phân phối bị đóng cửa do đại dịch Covid-19 hay việc 2 sự kiện quan trọng bị huỷ bỏ là Giải đua xe Công thức 1 và Triển lãm ô tô Việt Nam năm 2020.

Trong bối hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống đều bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 bùng phát, nhiều chính sách mới, linh hoạt từ phía nhà nước được ban hành đã góp phần tháo gỡ khó khăn đồng thời mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp kinh doanh ô tô.

Năm 2020 cũng chứng kiến hàng loạt thương vụ hợp tác mới khi Nissan và Rolls-Royce thay đổi nhà phân phối độc quyền ở Việt Nam. Đây cũng là năm Chính phủ ban hành những chính sách mới với thị trường ô tô như việc giảm 50% mức lệ phí trước bạ hay hàng loạt quy định về chủng loại xe, kích thước màu sắc biển số,...

1. Giãn cách xã hội khiến hãng xe, nhà máy tạm dừng hoạt động

Nhiều nhà máy tam dự hoạt động do ảnh hưởng Covid-19

Nhân tố chính tác động đến toàn bộ đời sống xã hội trong năm 2020 chính là đại dịch Covid-19 và thị trường ô tô cũng không phải là một ngoại lệ.

Ngày 31/3, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ban hành chỉ thị số 16/CT-TTg về việc Việt Nam sẽ tiến hành cách ly xã hội trong vòng 15 ngày kể từ 0 giờ ngày 1/4/2020 với mục tiêu ngăn chặn sự lây lan của virus Covid-19.

Trong giai đoạn giãn cách xã hội kéo dài khoảng 3 tuần vào tháng 4, 100% các cửa hàng kinh doanh buôn bán các mặt hàng thiết yếu đều phải đóng cửa. Ngoài ra, hầu hết các hãng xe như: Ford, TC Motor, Toyota, Nissan, VinFast đều tạm dừng hoạt động để đảm phòng chống dịch Covid-19 gây ảnh hưởng không nhỏ tới sản lượng sản xuất xe hơi ở Việt Nam.

Động thái ngưng sản xuất, kinh doanh của các hãng xe tại Việt Nam cũng đã kéo theo doanh số bán hàng toàn thị trường 6 tháng đầu năm sụt giảm 31% so với cùng kỳ năm 2019, chỉ đạt 107.183 xe (theo số liệu VAMA).

2. Nở rộ ra mắt xe online

Một số mẫu xe mới chuyển sang ra mắt trực tuyến để đảm bao an toàn phòng chống dịch Covid-19

Thay vì tổ chức sự kiện ra mắt xe đình đám, đại dịch Covid-19 đã khiến hàng loạt sản phẩm ô tô cũng như công nghệ phải tổ chức buổi lễ ra mắt bằng hình thức trực tuyến thay vì sự kiện offline.

Trong đó, Honda Thaco BMW, Toyota, Audi là những thương hiệu đã tổ chức buổi lễ ra mắt xe dưới hình thức trực tuyến. Mặc dù, người dùng có thể không được tận mắt chứng kiến các mẫu xe tuy nhiên, việc "xem xe" qua màn hình điện thoại hay máy tính cũng là một hình thức thuận tiện và có độ an toàn cao trong mùa dịch.

Không chỉ ra mắt trực tuyến, thời điểm tháng 4 và tháng 5, các đại lý ô tô cũng áp dụng biện pháp làm việc từ xa, nhân viên tiếp xúc khách hàng qua điện thoại và gọi điện video. Thậm chí, sau khi chốt mua xe, khách hàng được nhận dịch vụ giao xe tận nhà để phòng tránh dịch bệnh.

Cho dù đã qua thời điểm cách ly xã hội khá dài nhưng đến ngày 9/12, Honda Việt Nam tiếp tục tổ chức ra mắt từ xa mẫu Honda City thế hệ mới do xuất hiện điểm dịch mới tại Tp HCM, nơi dự kiến ra mắt xe.

3. Giảm phí trước bạ, thuế nhập khẩu linh kiện về 0% cho ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước

Giảm 50% phí trước bạ cho xe sản xuất và lắp ráp trong nước

Ảnh hưởng dịch Covid-19 khiến nửa đầu năm doanh số toàn thị trường giảm 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Đó chính là nguyên nhân khiến các hãng xe cầu cứu Chính phủ. Cuối tháng 6, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký Nghị định 70 quy định mức thu lệ phí trước bạ với ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước được giảm 50% trong 2020, hiệu lực từ 28/6 đến hết năm.

Đây là một trong những sự kiện tác động lớn nhất đến thị trường ô tô Việt Nam năm 2020, bởi lẽ chỉ có các mẫu xe sản xuất nội địa mới được hưởng ưu đãi trên. Ngay sau khi chính sách này có hiệu lực, hàng hoạt mẫu xe nội địa ăn khách như: Toyota Vios, Hyundai Accent, Hyundai Grand i10, VinFast Fadil,... đã có giai đoạn bùng nổ doanh số.

Nhờ chính sách giảm 50% phí trước bạ, thị trường ô tô tăng trưởng trở lại. Cụ thể doanh số tháng 7, 9 đều tăng so với tháng 6, tháng 8 có phần giảm vì trùng tháng Ngâu.

Đến tháng 10, bắt đầu quý cuối năm, khách hàng nhận ra thời gian không còn nhiều để nhận ưu đãi, xe lắp ráp tăng 15% doanh số. Tiếp đà tăng trưởng đó, kết thúc tháng 11, doanh số bán hàng của toàn thị trường ô tô đạt 36.359 xe, tăng 9% so với tháng trước đó và tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chính sách này cũng khiến hàng loạt mẫu xe được mang về sản xuất tại Việt Nam như Honda CR-V hay Mitsubishi Xpander thay vì chỉ có phiên bản nhập khẩu.

Bên cạnh chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ, các DN lắp ráp, sản xuất ô tô trong nước tiếp tục được hưởng lợi từ chính sách khi Nghị định 57/2020/NĐ-CP, thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi 0% áp dụng từ ngày 10/7/2020 đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong nước chưa sản xuất được để sản xuất, gia công (lắp ráp) các sản phẩm hỗ trợ ưu tiên phát triển cho ngành sản xuất, lắp ráp ô tô (gọi tắt là sản phẩm CNHT ô tô).

Theo Nghị định 57/2020, ngoài các doanh nghiệp (DN) sản xuất, gia công (lắp ráp) linh kiện, phụ tùng ô tô, chính sách này cũng áp dụng với các DN sản xuất, lắp ráp ô tô tự sản xuất, gia công (lắp ráp) linh kiện, phụ tùng ô tô. Loại nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu thuộc hiện hưởng thuế nhập khẩu 0% phải đáp ứng các điều kiện tại Nghị định 57/2020 và các quy định liên quan.

Chính sách này góp phần tạo động lực cho các DN ô tô tiếp tục đầu tư sản xuất ô tô tại Việt Nam. Nhiều mẫu mã ô tô vốn hút khách như Mitsubishi Xpander, Honda CR-V… từng nhập khẩu dần được chuyển sang lắp ráp tại các nhà máy ở Việt Nam.

4. Cởi lút thắt cho xe nhập khẩu, xe từ EU giảm 7% theo Hiệp định EVFTA

Thuế nhập khẩu linh kiện về 0% có hiệu lực từ 10/7

Trước đó, ngày 5/2, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2020/NĐ-CP về sửa đổi các Nghị định về điều kiện đầu tư kinh doanh, hiệu lực bắt đầu từ ngày 22/03. Nghị định 17 được ví như đã “cởi nút thắt” trong hoạt động nhập khẩu ô tô của các doanh nghiệp kinh doanh ô tô tại Việt Nam sau hơn 2 năm quy định tại Nghị định 116/2017.

Trong đó, Nghị định 17/2020 đã gỡ bỏ một số quy định về giấy chứng nhận kiểu loại, kiểm tra theo từng lô xe nhập khẩu… Doanh nghiệp nhập xe không còn phải vất vả chuẩn bị giấy tờ, thời gian chờ kiểm định cả lô xe như trước khiến thời gian từ lúc xe về cảng đến lúc bán ra thị trường kéo dài từ 3 đến 6 tháng.

Kết quả chỉ sau 3 tháng Nghị định có hiệu lực, lượng xe nhập khẩu về Việt Nam tăng trở lại, gần gấp đôi so với tháng thấp điểm nhất. Trong những tháng cuối năm, lượng xe nhập đều đặn tăng trưởng tháng sau hơn tháng trước từ 7 đến 11% (theo Tổng cục Hải quan).

Ngoài ra, theo Nghị định 111/2020 của Chính phủ, về biểu thuế xuất khẩu ưu đãi, biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt giai đoạn 2020 - 2022 của Việt Nam để thực hiện Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), đối với mặt hàng ô tô, Việt Nam sẽ bắt đầu thực hiện lộ trình giảm thuế nhập khẩu (đang ở mức 70% xuống 0%) trong 9-10 năm.

Theo lộ trình, từ 1/1/2021, các dòng xe xuất xứ từ EU sẽ được áp dụng mức thuế nhập khẩu mới từ 60,5 - 63,8% tuỳ theo dung tích xi-lanh, giảm từ 6,7 - 7,8% so với mức hiện hành. Và mức thuế trên sẽ tiếp tục giảm thêm ở những năm tới.

Tại Việt Nam những năm gần đây phân khúc xe sang tầm trung đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Những mẫu xe thương hiệu Đức có giá bán từ 1,5 tỷ đến dưới 3 tỷ đồng, thu hút rất nhiều khách hàng chuyển từ các phân khúc phổ thông lên. Giá các loại xe sang càng giảm thì càng có nhiều người lựa chọn.

5. Hủy triển lãm, giải đua ô tô vì Covid-19

Giải dua xe F1 Việt Nam bị hủy bỏ do lo ngại dịch Covid-19

Hai sự kiện lớn của ngành ô tô Việt Nam là đăng cai một chặng giải đua xe F1 và tháng 4 và Triển lãm ô tô tháng 10 đều bị hủy bỏ để phòng tránh dịch Covid-19.

Nếu như Triển lãm ô tô Việt Nam là một sự kiện mang tính chất thường niên kể từ năm 2004, có gián đoạn thì cũng chỉ ảnh hưởng một chút về kế hoạch quảng cáo của các hãng xe quen thuộc, nhưng hoãn chặng đua F1 Việt Nam với đường đua Mỹ Đình đã hoàn thiện gây hụt hẫng rất lớn với phần lớn người dân.

Vốn là tin vui với người hâm mộ bộ môn "tốc độ" nước nhà khi năm 2020 là năm đầu tiên Giải đua xe Công thức 1 được tổ chức tại Việt Nam, tuy nhiên dịch Covid-19 đã khiến mọi thứ bị đảo lộn. Điều này đã để lại nhiều "tiếc nuối" với người hâm mộ nước nhà và thiệt hại cho đơn vị tổ chức bởi theo thông tin từ Liên đoàn Ô tô quốc tế (FIA) và Tập đoàn Formula 1, năm 2021 giải đua xe Công thức 1 vẫn sẽ không có chặng đua ở Việt Nam.

6. Đua nhau thay nhà phân phối ô tô

Nissan có nhà phân phối mới

Sau hơn 2 năm âm thầm rút khỏi Việt Nam, thương hiệu xe Pháp Renault bất ngờ tuyên bố trở lại vào tháng 4 nhà phân phối mới CT Wearnes-công ty đang nắm quyền phân phối hàng loạt hãng như Bentley, Aston Martin, Lamborghini, Ducati tại Việt Nam.

Ngày 1/10, Công ty TNHH Phát triển Công nghiệp Ôtô Việt Nam (VAD) thành lập chưa đầy một tháng sau khi Tan Chong chấm dứt quyền phân phối thương hiệu Nissan đã thông báo tiếp quản hoạt động kinh doanh. Từ nay đến cuối năm, nhà phân phối mới chủ yếu tập trung vào xây dựng lại hệ thống đại lý cũng như đảm bảo dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa, phụ tùng xe Nissan cho các khách hàng cũ.

Sau khi mất quyền phân phối xe Nissan, Tan Chong chuyển hướng sang kinh doanh xe MG (Morris Garages), ra mắt từ tháng 7 bằng hai sản phẩm đầu tiên ZS và HS. MG là thương hiệu của Anh nhưng đã chuyển chủ sở hữu sang hãng xe Trung Quốc SAIC từ năm 2007.

Tháng 10 năm nay, nhà phân phối xe Rolls-Royce chính hãng tại Việt Nam là Công ty cổ phần ôtô Regal đã thông báo dừng hoạt động sau 7 năm tồn tại. Hai tháng sau, Rolls-Royce châu Á Thái Bình Dương công bố nhà phân phối mới là S&S Automotive, một công ty mới hoạt động được 2 tháng. Cũng trong tháng 12, thương hiệu xe địa hình Mỹ là Jeep đã công bố nhà phân phối mới - Jeep Vietnam Automobiles (JVA) sau khoảng 10 năm vắng bóng.

7. Ô tô trung quốc gây “bão” về công nghệ

Beijing X7 là mẫu xe gây sốt trong thời gian qua

Trong nửa đầu năm 2020 và kéo dài tới những tháng cuối năm, những cái tên xe Trung Quốc như Zotye Z8, BAIC Q7, Brilliance V7... nổi bật nhất là mẫu xe Beijing X7 có giá từ 528 - 688 triệu đồng nhận được khá nhiều sự quan tâm của nhiều người, mẫu xe này liên tục “chiếm sóng” trên mạng xã hội cũng như kênh Youtube về xe.

Điều được dư luận quan tâm là vớ giá thậm chí chỉ bằng 1 nửa so với xe Nhật, Hàn cùng phân khúc, những chiếc ô tô đến từ “hàng xóm” sở hữu các option cao cấp như cửa sổ trời panorama, màn hình giải trí 12 inch, camera 360 độ, cần số điện tử thò thụt, phanh đỗ tự động...

Không chỉ giá rẻ, tràn ngập công nghệ mà nhà phân phối còn tự tin bảo hành xe bán ra lên tới 5 năm thay vì 3 năm như thường thấy. Điều này càng khiến dư luận trở nên quan tâm để ý tới những mẫu xe Trung Quốc vốn từng thất bại 2 lần trong 2 thập niên cuối thế kỷ 20 và đầu 21 khi tìm đường vào Việt Nam.

Tuy nhiên, một số chuyên gia ô tô cho rằng xe Trung Quốc có thể tạo được sóng dư luận ban đầu, ảnh hưởng ít nhiều đến thị trường bán lẻ ô tô trong nước nhưng sẽ không kéo dài bởi tính chất “ăn xổi” thường thấy của các nhà phân phối, khi chỉ tập trung bán hàng mà không làm chỉn chu dịch vụ chăm sóc khách hàng.

8. Nhiều chính sách liên quan tới ô tô có hiệu lực

Từ 1/8 cấp biển vàng cho loại hình xe kinh doanh vận tải.

Trong năm 2020, nhiều chính sách mới có hiệu lực thi hành như xe không giấy tờ được sang tên chính chủ, đăng ký xe qua trực tuyến, gắn hai biển số ngắn trên xe ô tô hay chuyển biển số nền vàng, chữ đen đối với loại hình xe kinh doanh vận tải.

Tương tự, đối với xe bán tải (xe pickup), quy định mới của Bộ Giao thông vận tải cũng đã hạn chế số lượng xe được xem là xe con hơn rất nhiều.

Cụ thể, từ ngày 1/7/2020 khi Thông tư có hiệu lực, chỉ những xe bán tải (xe pickup) có khối lượng hàng chuyên chở cho phép tham gia giao thông dưới 950 kg hoặc xe 3 bánh có khối lượng bản thân lớn hơn 400 kg mới được xem là xe con.

Ngoài ra, Chính phủ đã ban hành Nghị định 136/2020 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy. Một trong những điểm mới đáng chú ý đó là bãi bỏ quy định xe ô tô dưới 9 chỗ ngồi phải trang bị bình cứu hỏa như quy định lâu nay.

9. Nhiều mẫu xe mới ra mắt, cùng với hàng loạt xe dính án triệu hồi

Ford Ranger cũng là mẫu xe dính án triệu hồi

Bên cạnh một số mẫu xe được nâng cấp mới như Toyota Wigo, Toyota Fortuner, Hyundai Accent, Honda City, Kia Sorento ... thị trường ô tô Việt Nam năm 2020 cũng ghi nhận màn ra mắt của những mẫu xe lần đầu ra mắt tại thị trường Việt Nam như Kia Seltos, Toyota Corola Cross, Peugeot 2008...

Tuy nhiên, năm 2020 cũng chứng kiến không ít vụ triệu hồi với quy mô lớn của các hãng như Toyota, Mazda, Honda, Mitsubishi, Ford... với ảnh hưởng lớn nhất tập trung vào các lỗi bơm nhiên liệu.

Trong năm 2020 vừa qua, Honda Việt Nam đã công bố đợt triệu hồi với số lượng xe lên tới 19.219 xe, gồm: 5.966 xe City 2018 (1.5 Top và 1.5 AT) lắp ráp trong nước, và 15.233 xe nhập khẩu với 1.170 xe Jazz 2019, 1.710 chiếc HR-V 2018, 1.620 chiếc Civic 2018, 7.973 chiếc CR-V 2018-2019, và 180 chiếc Accord 2018.

Tuy nhiên, Toyota còn có số lượng ôtô nằm trong diện ảnh hưởng của lỗi bơm nhiên liệu Denso nhiều hơn với tổng số lên tới 32.527 xe. Nếu tính cả thương hiệu xe sang Lexus, con số triệu hồi của nhà sản xuất này lên tới 33.276 xe, cũng gồm cả xe nhập khẩu và lắp ráp trong nước.

Theo dữ liệu trên trang thông tin của Cục Đăng kiểm Việt Nam, ngoài Honda và Toyota, mới chỉ có Mitsubishi thực hiện triệu hồi ôtô do lỗi bơm nhiên liệu ở nước ta. Cụ thể, nhà sản xuất này đã công bố một đợt triệu hồi 14.051 xe Xpander tại thị trường Việt Nam vào tháng 10/2019.

Tổng cộng, năm nay đã có tới sáu đợt triệu hồi của năm hãng xe khác nhau liên quan đến lỗi túi khí Takata số lượng ôtô cộng dồn nằm trong diện ảnh hưởng lên tới 21.756 xe, trong đó thuộc nhiều mẫu xe khác nhau thuộc các thương hiệu: Chevrolet, Mitsubishi, Nissan, Toyota và Mercedes. Thời gian sản xuất xa nhất là Toyota Corolla Altis - từ ngày 2/11/2004 đến 28/4/2005.

Ngoài hai lỗi trên, ngành ôtô cũng chứng kiến một đợt triệu hồi với số lượng trên 10.000 xe. Vào tháng 4, Ford đã thông báo triệu hồi 11.746 chiếc Ranger, Everest và Ranger Raptor nhập khẩu từ Thái Lan. Lý do là những xe này có thể gặp phải tình huống các bánh răng bơm dầu hộp số hỏng khi vận hành

10. Mẫu xe thương hiệu Việt khẳng định vị thế

VinFast Fadil

Những tháng cuối năm 2020, hãng Vinfast liên tục lọt Top xe bán chạy của tháng khiến mọi con mắt đều đổ dồn vào hãng xe Việt non trẻ này.

Từ tháng 5, VinFast lần đầu công bố số liệu bán hàng. Hai mẫu xe Vinfast lọt top 10 xe bán chạy nhất là Fadil đứng thứ 4 với 1.156 xe và Lux A2.0 đứng thứ 8 với 682 xe bán ra.

Sang tháng 6, Fadil lại một lần nữa vượt mặt đối thủ Hyundai Grand i10 dẫn đầu phân khúc hạng A với 1.364 xe được bán ra, đứng thứ 4.

Từ đó đến nay, Vinfast Fadil liên tục lọt top xe bán chạy hàng tháng với doanh số đạt được khá ấn tượng.

Vinfast Fadil vươn lên vị trí dẫn đầu phân khúc xe hạng A về số lượng xe bán ra hàng tháng chỉ sau chưa đầy một năm có mặt trên thị trường, phần nhiều nhờ hãng xe Việt liên tục triển khai chương trình hỗ trợ nhằm kích cầu như: miễn lãi trả góp trong hai năm; trừ 10% giá bán nếu khách thanh toán 100%; hỗ trợ trước bạ, tặng voucher mua xe, miễn phí gửi xe, tặng voucher du lịch...